Linux Sunucularda Dosya Sıkıştırma ve Açma Rehberi (Tar, Zip, Rar, Gzip)

DoğruHost altyapısında barındırdığınız Linux sanal sunucular VDS üzerinde dosya ve dizinleri yönetirken en çok ihtiyaç duyacağınız işlemlerden biri arşivlemedir. SSH terminali üzerinden doğru komutları kullanarak dosyalarınızı kolayca sıkıştırabilir, yedekleyebilir veya mevcut arşivleri sunucunuza çıkartabilirsiniz.

Aşağıda Linux ortamında en sık karşılaşılan sıkıştırma formatları (ZIP, TAR, GZIP, RAR) için kullanabileceğiniz pratik komutları bulabilirsiniz.

1. ZIP Formatı Kullanımı

En yaygın arşiv formatlarından biri olan ZIP, hem Windows hem de Linux ortamlarında yüksek uyumlulukla çalışır.

• Klasör veya Dosyayı ZIP Olarak Sıkıştırma:

  
  

  zip -r arsivadi.zip sıkıştırılacak_dizin_veya_dosya
  

• ZIP Dosyasını Arşivden Çıkarma:

  
  

  unzip arsivadi.zip
  

• Şifreli Bir ZIP Dosyasını Çıkarma:

  
  

  unzip -P SIFRENIZ arsivadi.zip
  

2. TAR Arşivleme (GZ, BZ2, Z)

Linux sistemlerin standart ve en güçlü arşivleme aracı olan TAR, farklı sıkıştırma algoritmalarıyla (gzip, bzip2) birlikte kullanılabilir.

TAR.GZ İşlemleri

• TAR.GZ Formatında Sıkıştırma:

  
  

  tar cvzf arsivadi.tar.gz sıkıştırılacak_dizin_veya_dosya
  

• TAR.GZ Dosyasını Çıkarma:

  
  

  tar xvzf arsivadi.tar.gz
  

• Dosyayı Farklı Bir Dizine Çıkarma (-C parametresi):

  
  

  tar xvzf arsivadi.tar.gz -C /hedef/klasor/yolu/
  

TAR.BZ2 İşlemleri (Daha Yüksek Sıkıştırma)

• TAR.BZ2 Formatında Sıkıştırma:

  
  

  tar cvjf arsivadi.tar.bz2 sıkıştırılacak_dizin_veya_dosya
  

• TAR.BZ2 Dosyasını Çıkarma:

  
  

  tar xvjf arsivadi.tar.bz2
  

TAR.Z İşlemleri

• TAR.Z Formatında Sıkıştırma:

  
  

  tar -cZvf arsivadi.tar.Z sıkıştırılacak_dizin_veya_dosya
  

• TAR.Z Dosyasını Çıkarma:

  
  

  tar xvZf arsivadi.tar.Z
  

3. GZIP Formatı Kullanımı

GZIP aracı genellikle tekil dosyaları sıkıştırmak için tercih edilir. İşlem sonrasında orijinal dosya yerini .gz uzantılı dosyaya bırakır.

• Maksimum Oranda Sıkıştırma (-9 parametresi):

  
  

  gzip -9 dosya_adi
  

• GZ Dosyasını Eski Haline Getirme (Açma):

  
  

  gunzip dosya_adi.gz
  

4. RAR Formatı Kullanımı

RAR dosyaları ile çalışabilmek için sunucunuzda rar ve unrar paketlerinin kurulu olması gerekir.

• RAR Olarak Sıkıştırma:

  
  

  rar a -ap arsivadi.rar sıkıştırılacak_dizin_veya_dosya
  

• Şifre Belirleyerek RAR Olarak Sıkıştırma: (Sistem güvenlik amacıyla şifreyi iki kez girmenizi isteyecektir.)

  
  

  rar a -ap -p arsivadi.rar sıkıştırılacak_dizin_veya_dosya
  

• RAR Dosyasını Çıkarma:

  
  

  unrar e arsivadi.rar
  

• Şifreli RAR Dosyasını Çıkarma:

  
  

  unrar e -pPAROLANIZ arsivadi.rar
  

5. DAA Uzantılı İmaj Dosyalarını Açma

.daa uzantılı dosyaları açmak için PowerISO aracının Linux sürümüne ihtiyacınız vardır.

• DAA Dosyasını Belirtilen Dizine Çıkarma:

  
  

  poweriso extract /dosyanin/bulundugu/dizin/imaj.daa / -od /cikarilacak/hedef/dizin/
  

Gelişmiş Kullanımlar ve Hayat Kurtaran Döngüler

Sunucu yönetiminde birden fazla arşiv dosyasıyla çalışırken Bash döngülerinden faydalanmak ciddi zaman kazandırır.

• Klasördeki Tüm ZIP Dosyalarını Toplu Açma: (Dosya isimlerinde boşluk karakteri olsa dahi sorunsuz çalışır.)

  
  

  for i in *.zip; do unzip "$i"; done
  

• Klasördeki Tüm Şifreli RAR Dosyalarını Toplu Açma:

  
  

  for i in *.rar; do unrar e -pPAROLANIZ "$i"; done
  

• Büyük Bir Dosyayı Parçalara Bölerek Sıkıştırma (Örn: 15 MB):

  
  

  rar a -v15000k bolunmus_arsiv.rar kaynak_dosya
  

• Parçalara Bölünmüş ve Şifrelenmiş RAR Dosyasını Açma: (Sadece ilk partı .r00 veya .part1.rar göstermeniz tüm arşivi çıkarmak için yeterlidir.)

  
  

  unrar e -pPAROLANIZ arsiv_ismi.r00